پرتوزایی پدیده ای که کشف آن مسیر تازه ای را به روی بشر گشود و زندگی وی را تغییر داد. پرتوزایی پدیده ای است که تبدیلهای آن در هسته صورت می گیرد و به هسته مربوط می شود و مبحث اصلی شیمی هسته ای است.

 

 


ویلهلم رونتگن با کشف پرتوهای x دریافت که این پرتوها نامرئی، صفحه عکاسی را ظاهر و برخی نمکها را درخشان می کنند. هنری بکرل طی تحقیقاتش در سال 1986 بر روی این نوع نمکها به طور تصادفی دریافت که این نمکها بدون محرک بیرونی نیز از خود پرتوهای نامرئی نشر می کنند که این پرتوها توانایی ظاهر کردن فیلم عکاسی را دارد.

        پس از کشف پدیده پرتوزایی توسط بکرل عناصر پرتوزای دیگری نیز توسط ماری و پیر کوری کشف و استخراج شد. ماهیت این تابشها که از تبدیلهای انجام شده در هسته اتم صورت می گیرد، عمدتاً توسط ارنست رادرفورد شناسایی شد.

چند نوع فرایند مربوط به تبدیلهای هسته ای:

        1-تباهی رادیواکتیو(( فرایندی که در آن، یک هسته ناپایدار در اثر نشر تابش تغییر می کند.))

        2-نبدیل هسته ای(( فرایندی که طی آن، یک هسته در اثر بمباران به وسیله ذرات زیر اتمی با یونهای مختلف به هسته دیگر تبدیل می شود.

        3-شکافت هسته ای(( فرایندی که در آن یک هسته سنگین به دو هسته سبکتر شکافته می شود.

        4-همجوشی یا گداخت هسته ای(( فرایندی که طی آن از همجوشی هسته های سبک، هسته سنگینتر تولید می شود.

 

        این بار تباهی رادیواکتیو یا پرتوزایی را بررسی خواهیم کرد که طی آن هسته های ناپایدار،خود به خود تغییرهای معینی انجام می دهند و به هسته های پایدار تبدیل می شوند. اجسام پرتوزا سه نوع تابش به نامهای آلفا، بتا و گاما از خود نشر می دهند.

آلفا:

        ذرات آلفا از دو پروتون و دو نوترون تشکیل شده است و آن را می توان به صورت هسته هلیم در نظر گرفت. ذرات آلفا دارای بار مثبت هستند زیرا در میدان الکتریکی به سمت قطب منفی منحرف می شود(آلفا از جنس هسته هلیم است یعنی الکترون ندارد پس بار آن +2 است که پس از نشر از سایر اتمها الکترون می گیرد). قدرت نفوذ ذرات آلفا کم است و نمی تواند از یک ورق کاغذی عبور کند.

بتا:

        ذرات بتا از جنس الکترون هستند و بار منفی دارند چون در میدان الکتریکی به سمت قطب مثبت منحرف می شوند. قدرت نفوذ بتا از آلفا بیشتر است یعنی از ورق کاغذی عبور می کند ولی می توان به راحتی و با یک ورق آلومینیومی از نشر آن جلوگیری کرد زیرا بتا قدرت نفوذ در ورق آلومینیومیرا ندارد.

        چون این تباهی در هسته صورت می گیرد شاید برای شما نیز سؤال باشد که این الکترون چگونه از هسته ای با پروتون و نوترون تولید و نشر می شود.هنگامی که یک ذره بتا نشر می یابد، یکی از نوترونهای هسته به پروتون تبدیل می شود و یک الکترون نشر میدهد.

گاما:

        تابش گاما، نوعی تابش الکترومغناطیسی با طول موج بسیار کوتاه و انرژی زیاد است. نشر گاما در اثر تغییر سطح انرژی هسته صورت می گیرد.

نشر پرتو گاما به تنهایی تغییری در عدد جرمی و عدد اتمی نمی دهد.

        تابش گاما از نظر الکتریکی خنثی است و در میدان الکتریکی منحرف   نمی شود. قدرت نفوذ بسیار بالایی دارد و تنها می توان آن را با یک قطعه ضخیم سرب متوقف کرد و ورق کاغذی و آلومینیومی تاثیری بر آن ندارد.



تاريخ : جمعه ۱۳ آذر ۱۳۸۸ | ۱۱:٥٢ ‎ق.ظ | نویسنده : پتروس | نظرات ()